На собраниската комисија за еднакви можности на жените и мажите, за утре е закажана Јавна расправа на тема Национална стратегија за превенција и заштита од родово-базирано насилство врз жени и семејно насилство 2026-2033. Пратеничката од владејачката коалиција, Емилија Ангелова, во интервју за КУРИР одговара што конкретно носи стратегијата и какви резултати се очекуваат од неа.
-Токму така. На утрешната Комисија темата ќе биде Националната стратегија. Оваа стратегија е јасен план за системска промена. Таа предвидува зајакнување на институционалната координација, поголема заштита на жртвите и конкретни превентивни мерки. Особено е важно што се става фокус на раната детекција, едукација и поддршка, со цел да спречиме и превенираме секаков вид на насилството, пред истото да се случи. Ќе имаме посилен интегриран пристап, што значи институциите нема да делуваат изолирано, туку координирано. Се предвидува проширување на услугите како шелтер-центри, психолошка и правна помош, но и поголема достапност и поддршка на локално ниво. Најважното што сакам да го истакнам е дека, жртвите нема да бидат сами, институциите ќе застанат зад нив. Овие мерки обезбедуваат секоја жена да се чувствува безбедно, поддржано и доволно охрабрено за да продолжи напред, вели таа.
Потребата од носење на нова стратегија додека истовремено се случија низа настани кои ја вознемирија македонската јавност го отвора прашањето: Како се постапувало до сега?
-Неодамнешните случувања сосема природно го отвораат ова прашањето. И тоа не треба да се гледа како критика, туку како можност за објективна анализа и унапредување на системот. Во изминатиот период постоеле законски решенија, институционални механизми и активности кои имале за цел да обезбедат заштита и превенција. Тие поставија значајна основа врз која може да се гради понатаму. Сепак, секое време носи нови предизвици и бара постојано прилагодување и надоградување на пристапот. Токму затоа, новата стратегија претставува чекор напред, можност да се искористат досегашните искуства, да се препознаат слабостите и да се зајакнат капацитетите на институциите. Со заедничка посветеност, координација и транспарентност, може да се создаде поефикасен систем кој ќе одговори на потребите на граѓаните и ќе ја врати довербата во институциите. Клучно е да се гледа напред, со конструктивен пристап, соработка и јасна визија за подобра и побезбедна иднина, истакна Ангелова.
Можат ли жртвите на семејно насилство да имаат доверба во системот дека ќе се постапува по секоја пријава и дека насилникот ќе се соочи со законот и казната?
-Ги охрабрувам инстутиицте брзо и ефикасно да постапат по сите случаи на семејно насилство. Гледаме дека и МВР постапува посветено и на ниво кое досега не сме го виделе. Довербата не се гради преку ноќ, туку преку континуирани и видливи резултати, јасна посветеност и доследна примена на закони. Во изминатиот период, гледаме дека институциите направија значајни чекори кон подобрување на постапувањето по пријави за семејно насилство, како и кон зајакнување на механизмите за заштита на жртвите. Се работеше на координацијата помеѓу институциите, подигнување на свеста и унапредување на процедурите. Овие напори претставуваат добра основа врз која може да се продолжи понатаму. Но, секогаш може подобро. Токму затоа е важно новите политики и стратегии да бидат насочени кон уште побрзо, поефикасно и посензитивно постапување по секоја пријава, како и кон обезбедување јасна одговорност. Клучно е жртвите да знаат дека не се сами, дека системот стои зад нив, дека секоја пријава ќе биде сериозно разгледана и дека законот важи подеднакво за сите. Со континуирана работа,транспарентност и искрена посветеност, довербата може да се зајакне и да се изгради систем во кој секоја жртва ќе се чувствува безбедно да побара помош, рече пратеничката во интервју за КУРИР.
Колку досегашните политики преземени во оваа насока даваат резултати?
-Досегашните политики во оваа област веќе даваат видливи резултати и претставуваат чекор напред. Особено значаен е напредокот во подигнувањето на јавната свест и охрабрување на жртвите да пријавуваат насилство. Тоа јасно покажува дека темата се повеќе се отвара, дека стигмата постепено се намалува и дека институциите се препознаваат како место каде може да се побара помош и заштита. Воедно, гледаме дека се работи на подобрување на координацијата помеѓу институциите, унапредување на процедурите и зајакнување на механизмите за заштита. Овие процеси создаваат основа за поефикасен и посензитивен систем кој се повеќе се приближува до потребите на граѓаните. Секако, секој напредок отвара и нови можности за дополнително унапредување. Важно е да се продолжи со истата посветеност, да се надградуваат политиките врз основа на искуството и да се обезбеди доследна примена на законите во пракса, посочува таа.
Каква е улогата на жените во политиката денес?
-Улогата на жената во политиката не е само прашање на застапеност, тоа е прашање на праведност, перспектива и иднина. Жените во политиката носат нешто што е незаменливо: емпатија, трпение, одговорност и длабоко разбирање за реалните предизвици со кои се соочуваат семејствата и заедницата. Тие не влегуваат во политиката само за позиција, туку за промена, за подобро образование, поголема социјална сигурност, заштита од насилство и еднакви можности за сите. Денес, повеќе од кога било, е важно да се слушне женскиот глас. Не како алтернатива, туку како неопходен дел од носењето одлуки. Бидејќи кога жените се вклучени, политиките стануваат поблиски до луѓето, пореални и поодржливи. Да се биде жена во политиката не е лесно. Често бара повеќе докажување, повеќе трпение и повеќе храброст. Но токму во тоа лежи силата. Во истрајноста, во достоинството и во вербата дека секоја пречка може да се претвори во чекор напред. Затоа, секоја жена што размислува да влезе во политиката треба да знае дека нејзиниот глас во Унијата на жени на ВМРО-ДПМНЕ е важен, нејзината перспектива е потребна и нејзината храброст може да инспирира промени. Важно е да продолжиме да се поддржуваме, да се охрабруваме и да градиме простор каде жените не само учествуваат, туку водат, одлучуваат и оставаат траен белег, одговори Ангелова.
Што Ве мотивира вас во Вашата работа?
-Ме мотивира чувството дека секој мал чекор може да направи вистинска разлика во животот на луѓето. Мотивот доаѓа од можноста да се помогне, да се даде поддршка, да се понуди решение кога некој се соочува со предизвик. Особено инспиративно е кога гледаш дека твојот труд придонесува за нешто поголемо, како на пример, подобра заедница, посилни институции или поголема доверба меѓу луѓето. Голема мотивација е и работата со луѓето, нивните приказни, нивната сила и нивната истрајност. Тоа постојано потсетува зошто вреди да се вложува труд и енергија. Искуство и можности кои ги нуди токму ВМРО-ДПМНЕ. И, секако, мотивира и чувството на одговорност, дека секоја одлука и секој збор има тежина, па затоа треба да се работи чесно, посветено и со јасна цел, вели таа.
Како жена пратеничка, но и приватно, како изгледа еден Ваш ден?
-Како пратеничка, мојот ден најчесто започнува со подготовки за обврските што следуваат, состаноци, седници, комисии или средби со граѓани. Дел од времето го посветувам на анализа на законски решенија, комуникација со колеги и подготовка на ставови, бидејќи секоја одлука носи одговорност. Но, покрај динамиката на политичкиот ангажман, се трудам да задржам баланс и во приватниот живот. Денот продолжува со семејните обврски, време поминато со најблиските и моменти кои ми даваат мир и енергија. Тие се важни, затоа што токму од таму доаѓа стабилноста и силата за јавната улога. Не секој ден е ист, но секој носи предизвици и одговорности. Клучно е да се остане посветен, организиран и да не се изгуби човечката димензија, и како пратеничка, и како жена. Да сумирам. Динамично и исполнето со обврски. Но, секогаш одвојувам време за да бидам достапна за граѓаните, затоа што токму контактот со нив е најважен. Тоа ми помага подобро да ги разберам нивните потреби и да работам во наш заеднички интерес, ни откри пратеничката.
Кои се Вашите приоритети во наредниот период?
-Во наредниот период, моите приоритети се насочени кон конкретни и одржливи резултати што ќе донесат реална корист за граѓаните. На прво место е унапредување на квалитетот на живот, преку политики што значат подобро образование, поефикасни институции и поголема социјална сигурност. Втор приоритет е зајакнување на улогата на жената во општеството и политиката. Верувам дека со поголема вклученост и поддршка на жените, носиме подобри и поодговорни одлуки. Исто така, мојот фокус ќе биде и на транспарентноста и зголемување на довербата. Граѓаните заслужуваат отворени институции кои работат отчетно и во нивен интерес. Не помалку важно е и вложувањето во младите. Создавање можности тие да останат тука, да се развиваат и да ја гледаат својата иднина дома. Сите овие приоритети имаат една заедничка цел. Стабилна, праведна и перспективна држава, рече таа.
За крајот на интервјуто, пратеничката Ангелова испрати порака до граѓаните:
„Живееме во време на предизвици, но и на можности. Секој од нас носи дел од одговорноста за тоа какво општество ќе изградиме. Дали ќе бидеме поделено или обединето, дали ќе стоиме во место или ќе одиме напред.
Јас верувам во вашата сила, трпение и мудрост. Нашата држава има потенцијал, а вистинската промена доаѓа кога работиме заедно, со меѓусебна почит и јасна визија.
Мојата заложба е да бидам глас на граѓаните, да работам чесно, одговорно и транспарентно, и секоја одлука да ја носам со мисла на вашата и наша иднина.
Да останеме обединети, да се поддржуваме и да веруваме дека можеме подобро, затоа што заедно можеме многу повеќе“.