Се чини дека долгогодишната амбиција на Илон Маск да го колонизира Марс е запоставена во корист на поблиска и поостварлива цел – испраќање луѓе на Месечината.
Милијардерот вчера на социјалната мрежа X соопшти дека неговата компанија SpaceX сега ги префрлила своите приоритети на изградба на „самоодржлив град на Месечината“, тврдејќи дека ова може да се постигне за помалку од една деценија, за разлика од повеќе од 20 години што би биле потребни за сличен план на Марс, објавува CNN.
For those unaware, SpaceX has already shifted focus to building a self-growing city on the Moon, as we can potentially achieve that in less than 10 years, whereas Mars would take 20+ years.
The mission of SpaceX remains the same: extend consciousness and life as we know it to…
— Elon Musk (@elonmusk) February 8, 2026
„Главниот приоритет е да се обезбеди иднината на цивилизацијата, а на Месечината е побрзо“, рече Маск. „Патувањето до Марс е можно само кога планетите се порамнуваат на секои 26 месеци, што е неопходно за безбеден лет, при што патувањето трае шест месеци, додека ние можеме да лансираме до Месечината на секои 10 дена, а патувањето трае два дена.“
Не беше веднаш јасно што Маск мислел под „самоодржлив град“ или дали неговите планови се совпаѓаат со сличен план за Месечината предложен од НАСА. SpaceX не одговори на барањето за коментар.
Маск додаде дека компанијата останува посветена на изградба на град на Марс и дека ќе започне да го прави тоа за околу пет до седум години. Минатиот мај, тој рече дека SpaceX работи на слетување на своето прво беспилотно вселенско летало Starship на Марс уште кон крајот на 2026 година.
Промената на приоритетите доаѓа откако SpaceX ја купи XAI минатата недела, спојувајќи два од своите најамбициозни потфати во највредната приватна компанија во светот. Повеќе од една деценија, Маск го промовираше воспоставувањето населба на Марс како главна цел на SpaceX од основањето на компанијата во 2002 година, велејќи дека таков потег е неопходен за да се обезбеди опстанокот на човештвото во случај на можна апокалипса.
Промена од НАСА
За разлика од Маск, НАСА е фокусирана на своите лунарни амбиции, особено од првиот мандат на претседателот Доналд Трамп, кога тогашниот потпретседател Мајк Пенс објави дека САД ќе вратат астронаути на Месечината до 2024 година. Тој амбициозен план не успеа, а НАСА моментално работи на враќање на астронаути на површината на Месечината до 2028 година, што би бил прв пат луѓето да стапнат на Месечината од завршувањето на програмата Apollo во 1972 година.
Маск ги критикуваше тие напори во минатото, нарекувајќи ја програмата Artemis на НАСА „одвлекување на вниманието“. „Не, одиме директно на Марс. Месечината е одвлекување на вниманието“, напиша тој на X почетокот на минатата година.
Неговото очигледно свртување кон Месечината доаѓа во време кога тој зазеде многу погласен политички став. Тој инвестираше 290 милиони долари на претседателските избори во САД, поддржувајќи го Трамп и доби работа во Белата куќа, но имаше остар спор со претседателот пред повторно да ги поправи односите со него минатата есен.
Контроверзии околу договорот за лендер на Месечината
Додека НАСА изгради ракета и вселенски летала за лансирање астронаути во близина на Месечината, SpaceX има договор од речиси 3 милијарди долари за изградба на лендер на Месечината – возило кое ќе носи екипаж на површината на Месечината. SpaceX планира да го користи својот систем Starship, најголемата ракета некогаш изградена, за таа задача, за која Маск вели дека е наменски изградена за транспорт на луѓе на Марс.
Сепак, Starship е сè уште во раните фази на развој, постојано експлодирала за време на тестирањето и никогаш не стигнала до орбитата. Се очекува SpaceX да претстави нова линија прототипови уште на почетокот на март.
Улогата на Starship во лунарната програма на НАСА исто така беше предмет на контроверзии. Шон Дафи, секретарот за транспорт на Трамп, кој кратко време беше администратор на НАСА, минатата година го критикуваше SpaceX, предупредувајќи дека компанијата не изгледа дека го подготвува својот лендер на време за мисијата Artemis III. Дафи се закани дека ќе го исфрли SpaceX од мисијата и ќе види дали неговиот главен конкурент, Blue Origin, може побрзо да ја заврши работата.
Blue Origin, основан од Џеф Безос, исто така има договор од повеќе милијарди долари со НАСА за развој на лендерот. Минатиот месец, компанијата објави дека ги суспендира суборбиталните туристички патувања за да се фокусира на развојот на леталото. Претставниците на НАСА не го разгледаа јавно договорот со SpaceX откако милијардерот Џаред Исакман, кој се смета за сојузник на Маск бидејќи двапати платил за летови во капсулите на SpaceX, беше потврден како нов администратор на агенцијата во декември.
Во меѓувреме, НАСА се подготвува да ја лансира мисијата Artemis II, за која се очекува да однесе четири астронаути на патување околу Мисијата, закажана за март, ќе послужи како претходник на посложената мисија за слетување Artemis III.