Ако се превртувате во креветот навечер, скролате со часови на мобилниот телефон или се будите среде ноќ, знајте дека не сте единствени. Голема студија објавена во 2024 година во списанието BMJ Open покажа дека значителен дел од возрасните имаат симптоми на несоница, но дека во пракса тоа ретко се евидентира официјално во медицинските картони.
Кога лошиот сон станува несоница?
Многу луѓе доживуваат лош квалитет на спиење во одреден момент од својот живот. Сепак, лошата хигиена на спиењето може да се претвори во несоница ако предупредувачките знаци не се препознаат навреме. Д-р Сани Наји од клиниката Медикана ја појаснува реченицата: „Ако имате нарушен сон најмалку три ноќи неделно во период од најмалку три месеци, медицинските професионалци повеќе не го сметаат тоа за проблем со животниот стил, туку за состојба што влегува во сферата на несоницата.“
За да можат луѓето полесно да проценат дали треба да побараат стручна помош, д-р Наји препорачува таканареченото правило 3-3-3 – низа прашања што треба да си ги поставите:
Дали спиете лошо најмалку три ноќи неделно?
Дали оваа состојба трае најмалку три месеци?
Дали лошиот сон влијае на најмалку три аспекти од вашиот ден – како што се замор, „ментална магла“, промени во расположението или недостаток на концентрација?
Ако одговорите на сите три прашања се да, постои голема веројатност дека станува збор за хронично нарушување на несоницата.
Влијанието врз секојдневниот живот е клучно
Д-р Наји истакнува дека дефиницијата за несоница не е само неможноста за спиење.
„Честа заблуда е дека несоницата значи само гледање во таванот и воопшто да не спиете. Сепак, таа е дефинирана според влијанието што го има врз вас во текот на денот. Ако забележите дека лошиот сон значително влијае на вашето расположение, концентрација и способност за функционирање, тогаш може да се смета за клиничка состојба“, нагласува тој.
Симптомите што можат да укажуваат на несоница вклучуваат ситуации каде што редовно ви требаат повеќе од 30 минути за да заспиете и чести будења во текот на ноќта. Будењето во раните утрински часови, на пример помеѓу 3 и 4 часот наутро, е особено карактеристично, по што е тешко повторно да се заспие.
Други знаци вклучуваат чувство на постојан замор и покрај тоа што поминале седум до осум часа во кревет и се потпирале на кофеин за да го „преживеат“ денот. Треба да се обрне внимание и на промените во расположението, како што се зголемена раздразливост и анксиозност, како и намалена концентрација и продуктивност. Клучот е симптомите да траат со месеци, а не само неколку дена.